Przyszła wiosna, kwiaty i drzewa już się rozkwitły, a wraz z nimi przyleciały do Polski wszystkie ptaki, które czas zimy spędziły w dogodniejszych miejscach.
Co roku w maju obchodzimy Światowy Dzień Ptaków Wędrownych.
Ich loty sięgają najdalszych zakątków świata, a opuszczają swoje miejsce lęgu, ponieważ w czasie zimy poszukują strefy cieplejszej i z pożywieniem.
Ludzie od lat obserwują niebo i zmieniające się na nim układy gwiazd, zauważyli także że ptaki znikają i pojawiają się. Ale kojarzyli ten fakt z legendami opowiadanymi z pokolenia na pokolenie. Jedna z nich opowiadała o reinkarnacji, czyli że ptaki zmieniają swoją postać w inne, które wracają na miejsce lęgów. Ale była również historia, że jaskółki hibernują ukryte w mule na dnie jeziora.
Pod koniec XIX wieku zaczęto obrączkować ptaki, co pozwoliło poznać ich dalekie podróże. To najpopularniejsza metoda badania ich drogi. Obrączkę zakłada się na nogę, a w przypadku dużych ptaków jak gęsi czy łabędzie, na szyję. Jest to rodzaj takiej legitymacji i można je rozpoznać w każdym miejscu na świecie. Oczywiście bardzo ważne są informacje jakie otrzymują badacze od innych miłośników ptaków, a te można znaleźć na stronie Krajowej Centrali Obrączkowania ptaków.
Przed tak długą trasą, ptaki muszą się dobrze przygotować, a mianowicie wyjątkowo dużo żerować, aby nabrać tłuszczu potrzebnego na przelot. Takie żerowanie nazywamy hiperfagią. Jest jeden taki ptak nazywamy go rokitniczka, która wyobraźcie sobie, że podwaja swoją wagę.
Nieco inaczej postępują jaskółki i muchołówki, które zjadają w locie owady co pozwala uzupełnić im energię.
Czy wiecie, że dzięki hiperfagii Gęsi Tybetańskie mogą przelecieć nad Himalajami nawet na wysokość 9 km.
To gdzie polecą ptaki uzależnione jest przede wszystkim od ich upierzenia. Dlatego ptaki bardzo dbają o swoje upierzenie. Często się kąpią w wodzie lub w piasku. Niestety tak jak wszystko i pióra ulegają zniszczeniu dlatego ptaki przechodzą pierzenie częściowe gdy wymieniają (wyrastają) nowe pióra w niektórych miejscach. Ale niektóre ptaki takie jak żurawie lub gęsi przechodzą pierzenie całościowe, wtedy są bezbronne, bo nie potrafią latać i przebywają na terenie niedostępnym dla drapieżników.
Ptaki mogą wędrować dniem lub nocą. Uzależnione to jest od ich oswojenia z przestrzenią oraz umiejętności ucieczki przed drapieżnymi ptakami polującymi w dzień. Pokonywanie odległości nocą jest ekonomiczne od strony utraty wody, ponieważ temperatura nocą jest niższa i wyższa jest wilgotność powietrza.
Jak to się dzieje, że nie zbaczają z kursu? Niektóre ptaki posiadają w głowie ziarenka magnetytu, dzięki którym odbierają fale magnetyczne Ziemi. Inne nocą kierują się układem gwiazd, a za dnia Słońca.
Każdy ptak rodzi się z wewnętrznym zegarem sterującym kierunek migracji oraz jej czas. Łatwiej mają ptaki lecące w grupie (kluczu), bo mogą nauczyć się trasy od starszych osobników. Dodatkowo korzystają ze swojego zmysłu wzroku, bo przecież patrząc z góry na ziemię to mamy nasze mapy. I z tego też korzystają ptaki.
Bardzo ważne w ochronie ptaków wędrownych jest ochrona tzw. ostoi czyli miejsc odpoczynku ptaków będących w drodze. To rozlewiska, niezagospodarowane ujścia rzek czy zbiorniki wodne są terenem gdzie ptaki nabierają sił i pożywiają się by polecieć dalej.Niestety w takie tereny coraz częściej zaglądają myśliwy i kłusownicy, którzy z chęci zysku, a ostatnio coraz bardziej z chęci zabawy zabijają te duże i te małe ptaki. Obliczono, że w rejonie Morza Śródziemnego ginie rocznie nawet 250 mln ptaków. Pomimo ochrony populacji i lęgów ptaków, takie działania mogą spowodować wyginięcie okazów.
Niestety i u nas w Polsce nie chroni się należycie ptaków. Do doktora Radka w Przemyślu trafiła bocianica z jajem, postrzelona na naszym terenie dla zabawy. Jesienią w Polsce podczas przelotu gęsi ginie ich 15 tysięcy, a myśliwi tylko czekają aby postrzelać sobie do żywej zwierzyny, która nawet jeśli przeżyje, ginie w męczarniach.
Przeciwko takim działaniom działa Koalicja Niech Żyją! A jej celem jest skreślenie wszystkich ptaków z listy gatunków łownych.
A dla moich miłośników ptaków mam kilka propozycji.
1. Spróbujcie z bliskimi zagrać w Jaka to melodia? Oczywiście zgadywać będziemy ptaki. A tu kilka propozycji:
2. Ptasi przewodnik z lornetkąWystarczy kilka kartek przedziurkować i związać tasiemką. Sami wykonajcie okładkę do Atlasu skrzydlatych posłańców wiosny, a na każdej stronie napiszcie nazwę i narysujcie ptaszka, którego zaobserwowaliście.
Lornetkę wykonacie z rolek po papierze toaletowym. Wystarczy zszyć razem rurki, do tego przyszyć zszywaczem tasiemkę, pokolorować lub ozdobić i już mamy lornetkę. Oczywiście nie przybliża jak prawdziwa, ale patrząc przez nią skupiamy się na obiekcie.
Zachęcam do obserwowania ptaków.
Pani Agnieszka
Młodzieżowy Dom Kultury
Zachęcam serdecznie do zapisów na zajęcia w przyszłym roku szkolnym 2020/2021.
Wniosek można pobrać i przesłać lub wypełniony wrzucić do skrzynki korespondencyjnej przy MDKu.